Diyabet Tedavisinde Kök Hücre Dönemi

Tıpta yaşanan gelişmeler sonucunda artık yağ dokusu veya herhangi bir yerden alınan kök hücrelerinden insülin salgılayan hücre oluşturulup büyütülebiliyor. Bu da diyabet yönetiminde kök hücre dönemini beraberinde getiriyor.¹

Tip 1 diyabet için uzun yıllardır farklı tedavi yöntemleri arastırılmaktadır. Bu alandaki en umut verici yaklaşımlardan biri, insülin üreten adacık hücrelerinin naklidir. Modern anlamda adacık hücresi izolasyonu 1960’larda Paul Lacy’nin çalışmalarıyla şekillenmiş, günümüzdeki klinik uygulamaların temelini olusturmustur.¹

2023’te FDA’nın, donör pankreaslarından elde edilen adacık hücrelerini içeren tedaviyi onaylaması, alanda önemli bir dönüm noktası olmustur. Ancak bu tedavi hâlâ immünosupresif ilaç gerektirmesi ve sınırlı sayıda hastaya uygulanabilmesi nedeniyle bazı kısıtlamalara sahiptir. Bu nedenle, hastanın kendi hücrelerinden üretilen kök hücre türevli adacık hücreleri daha güvenli ve uzun vadeli bir alternatif olarak öne çıkmaktadır.¹

Bu yaklasımın çarpıcı bir örnegi, Çin’de Tianjin First Central Hastanesi’nde uygulanan kök hücre temelli tedavidir. Arastırmacılar, hastanın karın bölgesinden aldıkları yağ hücrelerini pluripotent kök hücrelere dönüştürerek insülin üreten adacık hücreleri elde etmişlerdir. Daha önce basarısız karaciger ve pankreas nakilleri geçiren hastaya, bu hücreler deri ve karın kası arasına enjekte edilmistir. Analizler, hücrelerin vücutta tutundugunu ve damarlasmanın gelistigini göstermistir.¹

Her ne kadar sonuçlar umut verici olsa da, tedavinin genis çapta uygulanabilmesi için çözülmesi gereken önemli sorular bulunmaktadır. Örneğin tedavinin nasıl daha fazla hastaya ulaştırılabileceği, süreçlerin nasıl hızlandırılabileceği ve otoimmün diyabette immünosupresyona ihtiyaç duyulup duyulmayacağı hâlâ net değildir.¹

Kök hücre temelli yaklaşımlar, Tip 1 diyabet basta olmak üzere pek çok kronik hastalıgın tedavisinde devrim yaratma potansiyeline sahiptir. Yasam kalitesini artırabilecek ve hastalık yönetimini kolaylastırabilecek bu yöntemlerin gelecekte standart tedaviler arasına girmesi mümkün olabilir.¹