Article
Source: Campus Sanofi

Zmiana składu szczepionek przeciw grypie z QIV na TIV w Polsce

Szczepionka trójwalentna (TIV) zastępuje czterowalentną (QIV). Dowiedz się, czy zmiana wpływa na ochronę?

1. Wprowadzenie

Zgodnie z najnowszymi rekomendacjami międzynarodowych instytucji zdrowia publicznego, szczepionki przeciw grypie przechodzą z formuły czterowalentnej (QIV – Quadrivalent Influenza Vaccine) na formułę trójwalentną (TIV – Trivalent Influenza Vaccine).

Zmiana ta wynika z aktualnych danych epidemiologicznych dotyczących cyrkulacji wirusów grypy i jest zgodna z obowiązującą wiedzą naukową.

2. Rekomendacje WHO na sezon grypowy 2026–2027 (półkula północna)

WHO rozpoczęła formalne rekomendowanie usunięcia komponentu B/Yamagata ze szczepionek sezonowych przeciw grypie – a tym samym przejścia z preparatów czterowalentnych (QIV) na trójwalentne (TIV) – już w aktualizacjach na sezony 2024–2025 oraz 2025–2026.

Decyzja ta była oparta na danych nadzoru nad grypą, zgodnie z którymi od marca 2020 r. nie odnotowano żadnych naturalnie krążących wirusów linii B/Yamagata, co czyniło utrzymywanie tego komponentu nieuzasadnionym. Producenci i organy regulacyjne mieli odpowiedni czas na dostosowanie składu szczepionek do tej zmiany.

27 lutego 2026 r. WHO ogłosiła rekomendowany skład szczepionek na sezon 2026–2027 w półkuli północnej. Obejmuje on:

A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09-like virus
A/Darwin/1454/2025 (H3N2)-like virus
B/Tokyo/EIS13-175/2025 (B/Victoria lineage)-like virus

Oznacza to, że szczepionki czterowalentne nie są już rekomendowane. Drugi składnik typu B – B/Yamagata – od kilku lat nie występuje w obiegu.
Aktualnie zalecane szczepionki trójwalentne (TIV) obejmują wszystkie typy wirusów grypy, które rzeczywiście krążą globalnie.

4. Powody zmiany z QIV na TIV

4.1. Eliminacja linii Yamagata wirusa grypy B

Głównym powodem zmiany jest trwały brak cyrkulacji wirusa grypy B linii Yamagata. Dane epidemiologiczne wskazują, że:

ostatnie potwierdzone przypadki zakażeń B/Yamagata miały miejsce przed pandemią COVID 19,
od 2020 r. nie zarejestrowano żadnych potwierdzonych zakażeń tym szczepem,
globalne analizy WHO potwierdzają brak jego obecności w populacji.

4.2. Dominacja linii Victoria wirusa grypy B

W populacji ludzkiej cyrkuluje obecnie wyłącznie wirus grypy B linii Victoria. Utrzymywanie dodatkowego, niewystępującego szczepu w składzie szczepionki nie jest zasadne z punktu widzenia zdrowia publicznego.

5. Skuteczność szczepionek TIV w porównaniu z QIV

5.1. Równoważna ochrona

Szczepionki trójwalentne zapewniają ochronę równoważną szczepionkom czterowalentnym, ponieważ:

zawierają antygeny wszystkich aktualnie krążących szczepów wirusa grypy,
usunięcie składnika B/Yamagata nie wpływa na poziom ochrony,
profile immunogenności szczepionek TIV i QIV wobec wspólnych antygenów są porównywalne.

5.2. Dane kliniczne

Badania kliniczne różnych formulacji szczepionek (standardowa dawka, wysoka dawka, adiuwantowane) wykazały:

brak różnic w immunogenności między TIV i QIV dla wspólnych szczepów,
porównywalny profil bezpieczeństwa,
podobną lub nieco niższą reaktogenność TIV (ze względu na mniejszą liczbę antygenów).

5.3. Szczepionki o zwiększonej immunogenności

Szczepionki wysokodawkowe i adiuwantowane, rekomendowane dla osób powyżej 65. roku życia, pozostają dostępne w formule trójwalentnej i zachowują swoją udokumentowaną przewagę zapewnianej ochrony nad preparatami standardowymi w tej grupie wiekowej.

6. Rekomendacje dla lekarzy dotyczące komunikacji z pacjentami

6.1. Kluczowe przekazy

Podczas rozmów z pacjentami zaleca się podkreślać, że:

''Szczepionka trójwalentna zapewnia pełną ochronę przed wszystkimi aktualnie cyrkulującymi wirusami grypy.”
zmiana z 4 na 3 składniki nie oznacza osłabienia ochrony,
szczep B/Yamagata nie występuje już w populacji,
szczepionka zawiera antygeny wszystkich wirusów, które mogą realnie wywołać zachorowanie.

6.2. Najczęstsze pytania pacjentów – rekomendowane odpowiedzi

Czy szczepionka z 3 szczepami jest gorsza niż ta z 4 szczepami?
Nie. Zapewnia taką samą ochronę, ponieważ usunięty szczep B/Yamagata nie występuje w populacji.

Czy nadal powinienem się szczepić?
Tak. Szczepionka zawiera wszystkie szczepy wirusa grypy, które aktualnie stanowią zagrożenie. Zmiana jest zgodna z rekomendacjami WHO i stosowana w całej Europie.

Czy szczepionka jest bezpieczna?
Tak. Profil bezpieczeństwa TIV jest porównywalny, a reaktogenność może być nawet niższa.

6.3. Grupy szczególnie wskazane do szczepienia

osoby ≥65 lat,
pacjenci z chorobami przewlekłymi,
kobiety w ciąży,
pracownicy ochrony zdrowia,
opiekunowie osób z grup ryzyka.

6.4. Szczepionki o zwiększonej immunogenności dla seniorów

Dla osób ≥65 r.ż. rekomenduje się:

szczepionki wysokodawkowe,
szczepionki adiuwantowane,

które są dostępne również w formule trójwalentnej.

7. Podsumowanie

Przejście z preparatów czterowalentnych (QIV) na trójwalentne (TIV) jest w pełni uzasadnione naukowo i wynika z aktualnych danych epidemiologicznych. Najważniejsze punkty:

Zgodność z rekomendacjami międzynarodowymi – WHO (od 2024 r.) i EMA.
Podstawa naukowa – brak cyrkulacji wirusa B/Yamagata od 2020 r.
Równoważna skuteczność – TIV chroni przed wszystkimi obecnie krążącymi szczepami.
Bezpieczeństwo – profil porównywalny lub nieco korzystniejszy niż w QIV.
Kontynuacja zasad szczepień – dotychczasowe rekomendacje pozostają bez zmian.
Jasna komunikacja – kluczowe jest wyjaśnienie pacjentom, że zmiana nie obniża skuteczności.

Zachęcamy do aktywnego promowania szczepień przeciw grypie, szczególnie wśród grup ryzyka oraz osób w wieku 65 lat i więcej, w przypadku których rekomenduje się preparaty o zwiększonej immunogenności.